CVD-clienten op reis met zeilschip Eendracht

 Ik had net ontdekt dat de Eendracht, naast droomreizen naar de Caraïben, ook vaart met en voor goede doelen. Daar wilde ik wel iets voor doen als vrijwilliger. We prikten een week waarin ik zou meevaren. En zo stond ik vorig jaar augustus op een maandagochtend toe te kijken hoe een bus vol ‘cliënten’ van het Rotterdamse Centrum Voor Dienstverlening (CVD) in Harlingen aan boord kwam van de Eendracht. 

*Om privacyredenen komen alle opstappers anoniem aan het woord in dit artikel

“Kan ik iets voor jullie betekenen?”
“Waar ben je goed in?”
“Ik kan schrijven.”

Mijn eerste ontmoeting met Eendrachtdirectrice Nanda Overdevest was niet veel uitgebreider dan dit. Ik had net ontdekt dat de Eendracht, naast droomreizen naar de Caraïben, ook vaart met en voor goede doelen. Daar wilde ik wel iets voor doen als vrijwilliger. We prikten een week waarin ik zou meevaren. En zo stond ik vorig jaar augustus op een maandagochtend toe te kijken hoe een bus vol ‘cliënten’ van het Rotterdamse Centrum Voor Dienstverlening (CVD) in Harlingen aan boord kwam van de Eendracht. Een groep die vooral bestond uit ‘daklozen’, die gebruikmaakten van de nachtopvang van het CVD en ex-daklozen die weer een huis hadden.

Allemaal Rotterdammers. Vertrouwd gebied voor mij. Allemaal mensen die naar dezelfde kroegen gingen als ik, dezelfde mensen kenden, dezelfde festivals bezochten, van dezelfde voetbalclub hielden. Alleen hadden zij even geen huis of pas sinds kort weer een plek voor zichzelf.

Iets wat mij in 2017 ook even overkwam nadat mijn relatie stuk liep en de huizenmarkt op hol sloeg. Alleen kon ik die tijd gelukkig overbruggen op het logeerbed bij m’n ouders en als huizen- /kattenoppas bij vrienden en familie.

De overeenkomsten als Rotterdammers onder elkaar doen het etiket ‘dakloos’ al snel verdwijnen. De groep opstappers ontwikkelde zich vanaf de eerste minuut tot een groep mensen die elkaar niet of nauwelijks kent en samen een zeilreis gaat maken.

Verbazing
Ja, de meeste deelnemers waren dakloos, wachtten op een huis en hadden, zoals ze me zelf vertelden, bijkomende problemen. Schuldenregelingen bij de Kredietbank kwamen regelmatig voorbij. Verhalen over een kort lontje werden niet verzwegen. Achttien cliënten, zes begeleiders en de Eendracht-crew zaten vier dagen op elkaars lip. Er viel geen onvertogen woord.

Het verbaasde sommige opstappers zelfs: “Ik heb er respect voor dat de Eendracht deze groep meeneemt”, zei een van hen. “Ik heb sommige van deze mensen echt gewelddadig gezien in de nachtopvang.” Er is niets van terug te zien aan boord. “Maar ze hadden zeker geen drank aan boord?”, is een regelmatig terugkerende vraag als ik over het zeilavontuur vertel. Integendeel: er is een goed gevulde bierkoelkast waar geen slot op hoeft. Eigen verantwoordelijkheid is wat telt op de Eendracht: voor een wacht drink je niet. Erna mag een biertje voor de gezelligheid best, mits je niet binnen vier uur weer een wacht moet lopen.

Samenleving in het klein
De Eendracht vormt vijf dagen lang een goed functionerende samenleving in het klein. Hoe kan het dat er van de eerder genoemde korte lontjes niets te merken is aan boord? Natuurlijk is een voorselectie van de deelnemers stap één en is er goede begeleiding mee, maar toch geven ook de opstappers aan dat ze zich aan boord vanzelf anders gedragen.

“Mensen verantwoordelijkheid geven”, is het geheim van de Eendracht volgens de stuurvrouw. Met honderd vaardagen per jaar kent ze het klappen van de zweep, maar ze heeft nog altijd de prachtige gave iedereen aan boord met een compleet open blik te benaderen.

“Ik hoor er ook bij!”
Mensen weer honderd procent mens laten zijn. Dat is wat de Eendracht doet. “Ik hoor er ook bij!”, zegt een opstapper letterlijk als ik haar vraag wat de zeiltocht zo bijzonder maakt. “Ik heb op het moment geen huis en daar ben ik niet trots op. Mijn leven staat daardoor stil. Ik spreek niet af met mensen, want ik vind dat ik niets te melden of te bieden heb. Maar toen we aan boord gingen, stonden er ineens mensen naar míj te kijken vanaf de kade. Normaal ben ik de persoon die toekijkt vanaf de zijlijn. Nu doe ik gewoon mee.”

“Waarom doen we het niet zo aan de wal?”, verzucht ik als ik met een van de begeleiders kijk hoe de Maasvlakte en daarmee het einde van de reis steeds dichterbij komt. Hij zucht en heeft maar een antwoord: “Hadden we die ruimte en dat geld maar.”

De essentie van een (zeil)schip verplaatsen naar de wal, is sowieso een uitdaging. Juist de combinatie van de kleine leefruimte en het op elkaar aangewezen zijn, maakt een Eendracht-reis tot een succes. “Meestal maak ik keiharde ruzie als iets me niet zint en loop ik daarna weg”, beschrijft een opstapper als ik vraag wat de zeilreis voor hem betekent. “Hier aan boord kan ik niet weglopen, dus ik móet wel uitspreken wat me dwars zit.”

Terug aan de wal is de realiteit keihard terug. Er klinkt geen ‘Wel thuis’ en dat zegt genoeg. Wel is er een boost geweest van vier dagen, die hopelijk nog lang na-ebt. Bij mij in ieder geval wel. Het duurt even voor ik alles wat ik heb gezien en gehoord tijdens de vier dagen aan boord kan plaatsen en dit verhaal uit mijn vingers krijg.

Pas bij het afscheid nemen, besef ik ook dat ik bijna niemand van de Eendracht-crew beter heb leren kennen tijdens deze dagen. Even schaam ik me dat ik niet meer aandacht heb gehad voor de mensen die deze goede doelen reizen mogelijk maken. Dan realiseer ik dat ook dat weer de kracht van de Eendracht is. De bemanning maakt van een zeilreis meer dan alleen een paar dagen varen, door bijna samen te smelten met de opstappers. Aan boord doet iedereen wat nodig is om het schip te laten varen. Zowel crew als opstapper. Dat zorgt voor een geoliede machine, zonder betutteling of belerende woorden. Iedereen wordt hier aangesproken op zijn kunnen en dat geeft het gevoel van menselijkheid waarmee kleine wonderen verricht kunnen worden.

Op weg naar huis kom ik met een paar opstappers tot een laatste conclusie: wie een definitie van de spreuk ‘Eendracht maakt macht’ zoekt, vindt hem aan boord van de Eendracht.

Ellen Mannens





« Terug naar het overzicht

Eendracht - Postbus 51290 - 3007 GG Rotterdam - Tel.: 010 - 290 50 00 - info@eendracht.nl - Website: Bitfactory
EN | NL